Nhiều người nhận việc chỉ nhìn con số lương rồi ký ngay. Cách an toàn hơn là đọc kỹ hợp đồng lao động trước khi ký, đối chiếu với nội dung tin tuyển dụng và hỏi lại điều chưa rõ. Bài này là checklist ngắn để bạn tự kiểm tra; nội dung chỉ mang tính tham khảo, cần đối chiếu văn bản gốc của Bộ luật Lao động 2019 (Luật số 45/2019/QH14) và hướng dẫn hiện hành.
Hợp đồng lao động và thỏa thuận thử việc: Phạm vi cần phân biệt
Theo Bộ luật Lao động 2019, hợp đồng lao động phải được giao kết bằng văn bản và làm thành 2 bản, mỗi bên giữ 1 bản; hợp đồng điện tử có giá trị tương đương. Riêng công việc có thời hạn dưới 1 tháng, hai bên có thể thỏa thuận bằng lời nói, trừ một số trường hợp luật quy định riêng.
- Hai loại hợp đồng: không xác định thời hạn và xác định thời hạn (tối đa 36 tháng).
- Thử việc: chỉ thử một lần cho một công việc; thời gian thử việc có mức tối đa theo từng nhóm công việc (từ 6 ngày làm việc đến 180 ngày) và không áp dụng với hợp đồng dưới 1 tháng.
- Lương thử việc: ít nhất bằng 85% mức lương của công việc đó.
Hãy hỏi rõ bạn đang ký thỏa thuận thử việc hay hợp đồng chính thức, vì quyền lợi và cách chấm dứt có thể khác nhau.
Công việc, địa điểm, thời hạn và thời gian làm việc
Đây là các nội dung chính mà hợp đồng cần ghi rõ để hai bên hiểu giống nhau:
- Tên công việc, vị trí và địa điểm làm việc cụ thể.
- Loại hợp đồng, ngày bắt đầu và thời hạn.
- Thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi, ca làm và quy định tăng ca.
- Trang bị bảo hộ, điều kiện an toàn lao động (nếu công việc đặc thù).
Nếu bạn ứng tuyển ở khu công nghiệp, hãy xem thêm hướng dẫn tại việc làm VSIP Nghệ An và việc làm WHA Nghệ An để biết ca làm thường gặp.
Lương, phụ cấp, bảo hiểm và điều kiện chấm dứt
Hãy tách riêng từng khoản thay vì chỉ nhìn tổng thu nhập:
| Mục cần kiểm tra | Câu hỏi nên hỏi |
|---|---|
| Mức lương | Là lương gộp hay thực nhận? Tính theo tháng, ngày hay sản phẩm? |
| Phụ cấp, thưởng | Khoản nào cố định, khoản nào phụ thuộc kết quả hoặc chuyên cần? |
| Kỳ trả lương | Trả ngày nào, bằng tiền mặt hay chuyển khoản? |
| Bảo hiểm | Công ty đóng những loại nào, từ khi nào? |
| Chấm dứt hợp đồng | Thời hạn báo trước và các trường hợp bị xử lý ra sao? |
Về bảo hiểm, người lao động và đơn vị đều có phần đóng. Tỷ lệ đóng và đối tượng áp dụng có thể thay đổi theo từng thời kỳ, nên hãy hỏi doanh nghiệp bảng tính cụ thể và đối chiếu quy định hiện hành.
Checklist đối chiếu và câu hỏi trước khi ký
- Đối chiếu nội dung với tin tuyển dụng: vị trí, lương, địa điểm, ca làm.
- Yêu cầu đọc bản hợp đồng đầy đủ, không ký bản trắng hoặc thiếu trang.
- Giữ lại 1 bản có đủ chữ ký, dấu của đơn vị.
- Không đưa bản gốc giấy tờ tùy thân, bằng cấp, chứng chỉ để đơn vị giữ; không nộp tiền đặt cọc hoặc bảo đảm cho việc làm. Đây là các hành vi Bộ luật Lao động không cho phép người sử dụng lao động yêu cầu.
- Chụp ảnh hoặc lưu bản scan hợp đồng cùng tin tuyển dụng ban đầu.
Khi nội dung hợp đồng khác tin tuyển dụng: đừng ký ngay. Hãy hỏi bằng văn bản hoặc tin nhắn, yêu cầu đơn vị giải thích hoặc điều chỉnh; nếu không rõ ràng, nên cân nhắc không nhận việc. Xem thêm cách nhận biết tuyển dụng lừa đảo và hồ sơ xin việc gồm những gì.
Câu hỏi thường gặp và bước tiếp theo
Có bắt buộc ký hợp đồng lao động bằng văn bản không?
Nhìn chung là có, trừ công việc có thời hạn dưới 1 tháng có thể thỏa thuận bằng lời nói. Hãy đối chiếu điều 14 Bộ luật Lao động 2019 để biết trường hợp áp dụng.
Thử việc có cần hợp đồng riêng không?
Hai bên có thể ghi nội dung thử việc ngay trong hợp đồng hoặc ký thỏa thuận thử việc riêng. Điều quan trọng là phải có văn bản rõ ràng về thời gian và lương thử việc.
Đơn vị yêu cầu giữ bằng gốc hoặc đặt cọc thì sao?
Đây là dấu hiệu cần dừng lại và kiểm tra. Bộ luật Lao động không cho phép người sử dụng lao động giữ bản gốc giấy tờ tùy thân, văn bằng, chứng chỉ hoặc yêu cầu đặt cọc khi giao kết hợp đồng.
Nếu cần tìm việc phù hợp, bạn có thể xem danh sách tại việc làm Nghệ An. Với các điều khoản phức tạp, hãy hỏi cơ quan lao động địa phương hoặc luật sư trước khi ký.
